جمعی از صاحبنظران و فعالان حوزه تدبر در قرآن در ششمین جلسه ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن، بر ضرورت خروج تدبر از فضای صرفاً تخصصی و تبدیل آن به گفتمانی عمومی تأکید کردند و خواستار تقویت نقش رسانه، تربیت نیروی انسانی متخصص، حمایت از مؤسسات مردمی و بهرهگیری از ظرفیت مساجد، بانوان و بخشهای غیردولتی در توسعه فرهنگ تدبر در قرآن شدند.
به گزارش خبرنگار ایکنا، ششمین جلسه ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن کریم، شنبه ۳۱ مردادماه با حضور اعضای حقیقی و حقوقی این ستاد و جمعی از صاحبنظران و فعالان حوزه تدبر در قرآن در سازمان دارالقرآنالکریم برگزار شد.
حجتالاسلام والمسلمین علی تقیزاده، رئیس سازمان دارالقرآنالکریم، در ابتدای این جلسه ضمن ارائه گزارشی از دستورکارهای این نشست، بر ضرورت حرکت از تدبر به سمت عمل و زندگی قرآنی و تعریف دقیقتر نسبت میان تدبر، «زندگی با قرآن» و مجموعه سیاستگذاریهای قرآنی کشور تأکید کرد.
وی در تشریح دستورکارهای جلسه اظهار کرد: در این نشست گزارشی از فعالیتهای تدبری دستگاههای عضو ستاد در سال ۱۴۰۴ ارائه میشود که مقدمهای برای دستور اصلی جلسه، یعنی بررسی و تصویب اقدامات ستاد در سال ۱۴۰۵ خواهد بود. پیشنویس این اقدامات نیز با توجه به گردشکار انجامشده با دستگاهها و نگاشت نهادی صورتگرفته، در اختیار اعضا قرار گرفته است.
رئیس سازمان دارالقرآنالکریم افزود: همچنین گزارشی از اقدامات دبیرخانه از دیماه ۱۴۰۴ تاکنون ارائه خواهد شد که بخشی از آن متأثر از حوادث اخیر و فضای جنگ رمضان بوده است. در این بخش نیز برخی موضوعات نیازمند تصمیمگیری اعضای ستاد مطرح خواهد شد.
تقیزاده ادامه داد: بررسی اهداف کمی سند و چشمانداز نیز از دیگر دستورکارهای جلسه است. حدود یک سال و نیم پیش، هنگام تصویب سند، مقرر شد پس از گذشت یک سال تا یک سال و نیم، اهداف کمی آن مورد ارزیابی قرار گیرد؛ از جمله تعداد معلمان، پژوهشگران و مبلغان تدبری و میزان تحقق اقداماتی که در این زمینه پیشبینی شده است.
وی با اشاره به برنامههای دبیرخانه برای تقویت رویکرد قرارگاهی در حوزه تدبر گفت: با توجه به اتفاقات و حوادث اخیر، تلاش کردیم فعالیتهای قرارگاهی را توسعه دهیم. یکی از اقدامات، پیوند و تعامل ستاد تدبر با قرارگاههای ملی دیگری بود که در این مقطع شکل گرفتند. در این زمینه تلاش شد به برخی از این قرارگاهها کمک شود و بخشی از اقدامات نیز در ذیل همین ظرفیتهای قرارگاهی دنبال شد.
رئیس سازمان دارالقرآنالکریم از تولید برنامه تلویزیونی «قرآن و نبرد» به عنوان یکی از این اقدامات نام برد و اظهار کرد: چند قسمت از این برنامه تولید و پخش شد و بازخوردهای خوبی نیز داشت. این ظرفیت میتواند در ادامه توسعه پیدا کند و در لایه گفتمانسازی تدبر در قرآن مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین به ابلاغ دوره آشنایی با تدبر در قرآن برای دستگاههای اجرایی کشور اشاره کرد و گفت: این موضوع نیز در دبیرخانه پیگیری شد تا زمینه آشنایی بدنه دستگاههای اجرایی با ادبیات تدبر فراهم شود.
تقیزاده با اشاره به ضرورت ورود جدیتر به عرصه رسانه افزود: در موضوع «تدبر و رسانه» نیز کارگروهی شکل گرفته است تا بتوانیم ادبیات تدبر را در فضای رسانهای به شکل صحیح و گفتمانی مطرح کنیم. این موضوع میتواند یکی از مسیرهای مهم برای توسعه گفتمان تدبر در جامعه باشد.
وی همچنین از اقدامات مرکز رصد در قالب «اطلس» خبر داد و گفت: مرکز رصد، موضوع اطلس فعالیتهای قرآنی و تدبری را دنبال میکند. این اطلس اکنون قابل استفاده است و بهویژه برای مدیران مؤسسات میتواند اطلاعات و ظرفیتهای موجود در سراسر کشور را در اختیار آنان قرار دهد.
رئیس سازمان دارالقرآنالکریم در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت نگاه منظومهای به فعالیتهای قرآنی اظهار کرد: به نظر میرسد برخی مباحث را باید فراتر از سازوکار صرف ستاد تدبر ببینیم. نکته مهمی که در این جلسه نیز مطرح شد، این است که همه مباحث باید در نهایت به عمل و زندگی قرآنی منتهی شود.
وی افزود: این موضوع ظرفیت آن را دارد که با توان و جدیت بیشتری دنبال شود و تدبر نیز یکی از اضلاع آن باشد؛ چراکه تدبر دقیقاً در نقطه پیش از عمل قرار دارد؛ بنابراین باید بهصورت جدی روی نسبت «تدبر برای عمل» و اینکه چگونه فهم تدبری به رفتار و سبک زندگی تبدیل میشود، کار کنیم.
تقیزاده با اشاره به طرح «زندگی با قرآن» گفت: یکی از مسیرهایی که برای عملیاتیسازی این نگاه دنبال شده، موضوع «زندگی با قرآن» است که در مقطع فعلی در قالب «زندگی با آیهها» دنبال میشود. این طرح از ابتدا نیز با هدف برداشتن یک گام عملی برای پیوند دادن آیات قرآن با زندگی مردم طراحی شد و میتواند بستر مناسبی برای عینیتبخشی به مفاهیم قرآنی باشد.
وی ادامه داد: در جلسه هیئت امنای سازمان نیز موضوع «زندگی با قرآن» مطرح بود و بحث بر این است که پس از گامهای اولیه، مرحله بعدی این حرکت چگونه دنبال شود. از ابتدا نیز نگاه این بود که استفاده از آیات قرآن باید در نقطه عملیاتیسازی این رویکرد قرار گیرد.
رئیس سازمان دارالقرآنالکریم تصریح کرد: تلاش ما این بوده است که این نگاه در تار و پود مجموعههایی همچون سازمان تبلیغات اسلامی که مسئولیتهایی در حوزه تبلیغ، هنر و رسانه انقلابی و فعالیتهای فرهنگی بر عهده دارند، جریان پیدا کند و میان فعالیتهای مختلف یک پیوند محتوایی و عملیاتی ایجاد شود.
تقیزاده در ادامه خواستار بررسی دقیقتر نسبت میان شورای توسعه فرهنگ قرآنی، ستاد تدبر و طرح «زندگی با قرآن» شد و گفت: لازم است درباره نسبت این سه مقوله با یکدیگر بهصورت جدی گفتوگو کنیم. از یک سو اگر بخواهیم همه موضوعات را بهصورت جداگانه دنبال کنیم، ممکن است تمرکز کاهش پیدا کند و از سوی دیگر، اگر این موضوعات در یک ارتباط منسجم با یکدیگر تعریف نشوند، ممکن است به یک لغزشگاه تبدیل شوند.
وی تأکید کرد: بنابراین شاید این بحث فراتر از صرفاً تعیین اقدامات ستاد برای سال ۱۴۰۵ باشد و لازم است درباره یک منظومه منسجم برای پیوند تدبر، زندگی قرآنی و راهبری فعالیتهای قرآنی کشور تصمیمگیری شود.
رئیس سازمان دارالقرآنالکریم درباره اقدامات ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن در سال ۱۴۰۵ نیز گفت: نکات مهمی از سوی اعضای ستاد درباره اقدامات پیشنهادی مطرح شد. پیشنهاد ما این است که دبیرخانه با توجه به این نظرات، در یک بازه حداکثر ۱۰ روزه، جمعبندی نهایی را با دستگاهها انجام دهد و اقدامات سال ۱۴۰۵ را بدون معطل ماندن فرایند اجرایی، نهایی کند.
وی افزود: با توجه به اینکه وارد ماه ششم سال شدهایم، نباید تصویب و اجرای برنامههای ۱۴۰۵ بیش از این به تأخیر بیفتد. در عین حال، میتوان همین کار کارشناسی و جمعبندی انجامشده را در جلسه بعدی ستاد به عنوان مبنایی برای تدوین محورهای سال ۱۴۰۶ نیز مورد استفاده قرار داد تا برای سال آینده دوباره همین فرایند از نقطه صفر آغاز نشود.
تقیزاده در پایان اظهار کرد: اگر این نگاه منظومهای و پیوند میان تدبر، عمل و زندگی قرآنی مورد توجه قرار گیرد، میتوان امیدوار بود که فعالیتهای ستاد از سطح برنامهریزی و گفتمانسازی فراتر رفته و به سمت عینیتبخشی به معارف قرآن در زندگی مردم حرکت کند.
در ادامه این نشست ابوذر کارگر، دبیر ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن، با ارائه گزارشی از عملکرد دستگاههای عضو و برخی دستگاههای همکار در حوزه تدبر طی سال ۱۴۰۴، از تدوین شش محور اصلی برای اقدامات سال ۱۴۰۵ خبر داد و بر ضرورت حرکت هماهنگ دستگاهها در چارچوب سند راهبردی تدبر در قرآن تأکید کرد.
وی با اشاره به روند فعالیت دبیرخانه ستاد اظهار کرد: ارتباط با دستگاههای عضو ستاد و برخی دستگاههایی که عضو ستاد نیستند، اما ظرفیتهای مناسبی برای فعالیت در حوزه تدبر دارند، از اواخر سال ۱۴۰۳ آغاز و در سال ۱۴۰۴ با جدیت، دقت و عمق بیشتری دنبال شد.
کارگر افزود: حاصل جلسات، رفتوآمدها، پیگیریها و همکاری دستگاههای مختلف، شناسایی و ثبت حدود ۳۰ اقدام مشخص در حوزه تدبر بود. البته این فهرست به معنای تمام فعالیتهای دستگاهها نیست و اقدامات بسیار بیشتری در مجموعههای مختلف انجام شده است.
دبیر ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن با اشاره به فعالیت برخی دستگاهها گفت: در دانشگاه فرهنگیان اقدامات قابل توجهی در این زمینه دنبال شد و در نیروهای مسلح نیز بهویژه در ارتش جمهوری اسلامی ایران، اتفاقات ارزشمندی در حوزه تدبر رقم خورد که ظرفیت توسعه و تبدیل شدن به الگوهای قابل استفاده در سایر دستگاهها را دارد.
وی درباره توزیع موضوعی اقدامات تدبری دستگاهها در سال ۱۴۰۴ گفت: حدود ۴۳ درصد اقدامات در حوزه آموزش، ۱۰ درصد در حوزه سیاستگذاری و همکاری، ۱۰ درصد در حوزه فعالیتهای فرهنگی، هنری و مسابقات، ۷ درصد در حوزه توانمندسازی و تربیت مربی، ۱۳ درصد در حوزه تولید محتوا و آثار مکتوب، ۷ درصد در حوزه رسانه و فعالیتهای رسانهای و حدود ۱۰ درصد نیز در حوزه تولیدات و اقدامات محتوایی تدبری انجام شده است.
کارگر ادامه داد: یکی از اقدامات مهم، ابلاغ یک دوره ششساعته آموزش آشنایی با تدبر در قرآن برای کارکنان دولت بود. برای این دوره محتوای مکتوبی با استفاده از منابع موجود تهیه شده و تولید محتوای آموزشی و فیلمهای آفلاین آن نیز در حال انجام است.
وی افزود: در مجموعه اقدامات آموزشی دستگاهها نیز مقرر شده است هر دستگاه متناسب با اعتبارات، شرایط و اولویتهای آموزشی خود، موضوعات مورد نیاز کارکنان را تعیین کند که تدبر در قرآن یکی از اولویتهای پیشنهادی در این زمینه است.
دبیر ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن با قدردانی از دستگاههای همکار اظهار کرد: شورای سیاستگذاری ائمه جمعه، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری درد انشگاهها، سازمان عقیدتی سیاسی ارتش، مرکز مدیریت حوزههای علمیه و مجموعههای دیگر در این زمینه وقت و انرژی قابل توجهی گذاشتهاند و ظرفیتهای ارزشمندی در این دستگاهها شکل گرفته است.
وی همچنین به همکاری با دانشگاه فرهنگیان اشاره کرد و گفت: در این زمینه تفاهمنامهای میان سازمان دارالقرآن و دانشگاه فرهنگیان شکل گرفت که در آن، موضوع توانمندسازی دانشجومعلمان در حوزه قرآن و همچنین تقویت آموزشهای مرتبط مورد توجه قرار گرفته است.
کارگر در ادامه با تشریح فرآیند تدوین برنامه اقدامات سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: یکی از اصولی که در تدوین برنامه مورد توجه قرار دادیم، این بود که از سند راهبردی تدبر خارج نشویم و اقدامات را در چارچوب مأموریتها و راهبردهای کلان سند پیش ببریم. بر همین اساس، مأموریتهای مرتبط و راهبردهای کلان سند مورد بررسی قرار گرفت و شش محور اصلی برای اقدامات سال ۱۴۰۵ تعیین شد.
وی «تربیت نیروی انسانی و توسعه آموزشها» را یکی از محورهای اصلی دانست و افزود: یکی از اولویتهای مهم در سال ۱۴۰۵، تربیت نیروی انسانی و توسعه آموزشهای تدبری است؛ چراکه بدون نیروی انسانی توانمند نمیتوان جریان تدبر در قرآن را در دستگاهها و جامعه توسعه داد.
کارگر ادامه داد: «گفتمانسازی عمومی رویکرد تدبری به قرآن» نیز از محورهای مهم است. دستگاهها علاوه بر ظرفیتهای تخصصی خود، جامعه بزرگی از کارکنان و خانوادههای آنان را در اختیار دارند که میتوان از این ظرفیت برای گسترش گفتمان تدبر در قرآن استفاده کرد.
وی «تقویت زیرساختهای علمی و پژوهشی» را محور دیگر برنامههای سال ۱۴۰۵ عنوان کرد و گفت: در این زمینه ظرفیت حوزههای علمیه، دانشگاهها، آموزش و پرورش و دیگر مراکز علمی و پژوهشی باید بیش از گذشته فعال شود.
دبیر ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن همچنین از «تقویت و ارتقای فعالان حوزه تدبر» به عنوان یکی دیگر از محورهای برنامه یاد کرد و افزود: فعالانی که در حوزه تدبر تلاش میکنند، نیازمند تقویت ارتباطات، توانمندسازی و ایجاد زمینه برای همافزایی بیشتر هستند.
در ادامه ششمین جلسه ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن، اعضای حقیقی و حقوقی ستاد و صاحبنظران این حوزه، ضمن بررسی محورهای پیشنهادی اقدامات سال ۱۴۰۵، بر ضرورت مردمیسازی جریان تدبر، تقویت گفتمانسازی رسانهای، تربیت نیروی انسانی متخصص و ایجاد سازوکارهای پایدار برای حمایت از مؤسسات تدبری تأکید کردند.
محمدرضا مسیبزاده، مشاور وزیر آموزش و پرورش و دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن و از اعضای ستاد تدبر در این نشست با اشاره به اهمیت گفتمانسازی عمومی رویکرد تدبری به قرآن اظهار کرد: اگرچه آموزشهای تخصصی تدبر باید تقویت شود، اما نباید این جریان صرفاً در فضای تخصصی و میان علما و کارشناسان باقی بماند؛ بلکه لازم است ادبیات تدبر به تدریج به یک گفتمان عمومی در جامعه تبدیل شود.
دبیر کمیسیون توسعه آموزش عمومی قرآن افزود: همانگونه که در جلسات پیشین نیز مورد تأکید قرار گرفت، در کنار آموزش، باید بر ترویج، رسانه و گفتمانسازی تمرکز بیشتری داشته باشیم تا رویکرد تدبری به قرآن در سطح عمومی جامعه شناخته و فراگیر شود.
این عضو ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن درباره محور «تربیت نیروی انسانی» نیز گفت: منظور از این عنوان، صرفاً آموزش عمومی نیست، بلکه باید به تربیت نیروی انسانی ویژه و متخصص توجه شود. بررسی تجربه دو، سه سال اخیر نشان میدهد هرجا جریان تدبر توانسته با سرعت بیشتری پیش برود، از نیروی انسانی متخصص و ویژه برخوردار بوده و هرجا با کندی مواجه شده، یکی از عوامل آن کمبود چنین نیروهایی بوده است.
وی با اشاره به ظرفیت حوزههای علمیه، آموزش و پرورش، صداوسیما و سایر دستگاهها، تصریح کرد: حوزه علمیه میتواند در تربیت نیروی انسانی متخصص برای عرصههای مختلف نقش مهمی ایفا کند و این ظرفیت باید در برنامههای سال ۱۴۰۵ مورد توجه جدی قرار گیرد.
در ادامه این نشست، محمد انجمشعاع، مدیرعامل اتحادیه کشوری مؤسسات و تشکلهای قرآن و عترت با ارائه پیشنهادهایی درباره محورهای اقدام سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: برخی اقدامات باید به صورت مشترک میان دستگاهها دنبال شود؛ از جمله تربیت معلم، نشستهای گفتمانسازی و دورههای تربیت مدرس.
وی افزود: مؤسسات مختلف برای اجرای دورههای تربیت مدرس و مربی، به متن و محتوای آموزشی استاندارد و واحد نیاز دارند؛ بنابراین پیشنهاد میشود تولید محتوای مناسب برای دورههای تربیت مدرس، مربی و توانمندسازی نیز به عنوان یک مأموریت مشخص در برنامه سال آینده قرار گیرد.
این عضو ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن همچنین بر ضرورت توجه به مساجد به عنوان پایگاههای قرآنی تأکید کرد و گفت: موضوع «مسجد؛ پایگاه قرآن» که مورد تأکید رهبر معظم انقلاب قرار گرفته است، باید در برنامههای ستاد جایگاه روشن و جدی داشته باشد و دستگاه مسئول در حوزه مساجد نیز مأموریت مشخصی در این زمینه بر عهده بگیرد.
مدیرعامل اتحادیه کشوری مؤسسات و تشکلهای قرآن و عترت بیان کرد: برای تقویت ساختارهای مردمی، بخشی از مؤسسات موجود که عمدتاً آموزشمحور هستند، به سمت فعالیتهای تدبری هدایت شوند. میتوان در سال ۱۴۰۵ حداقل ۱۰۰ تا ۱۵۰ مؤسسه را برای ورود جدیتر به عرصه تدبر توانمند کرد تا این ظرفیت به عنوان سرمایهای برای سالهای آینده شکل بگیرد.
عضو ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن در ادامه با اشاره به مرکز رصد و پایش ستاد گفت: مرکز رصد و داشبورد مدیریتی میتواند به عنوان یکی از ابزارهای مهم ستاد مورد استفاده قرار گیرد؛ چراکه امکان ارزیابی وضعیت تدبر در مناطق مختلف را فراهم میکند؛ بنابراین لازم است تقویت و توسعه این مرکز در برنامه سال ۱۴۰۵ به صورت مشخص دیده شود.
وی همچنین با انتقاد از کمرنگ بودن نقش صداوسیما در محورهای پیشنهادی، اظهار کرد: تجربه برنامههایی مانند «محفل» نشان داده است که رسانه ملی ظرفیت قابل توجهی برای فرهنگسازی و گفتمانسازی قرآنی دارد و لازم است این ظرفیت در برنامههای تدبر بیش از گذشته مورد استفاده قرار گیرد.
وی افزود: پیشنهاد میشود بخشی از برنامههای ستاد به شورای توسعه فرهنگ قرآنی استانها واگذار شود تا ائمه جمعه و نمایندگان مقام معظم رهبری در استانها بتوانند در سطح استانی، مدیریت و پیگیری این برنامهها را بر عهده بگیرند.
در ادامه این نشست حجتالاسلام علی صبوحی، استاد تفسیر تدبری قرآن نیز با تأکید بر ضرورت توجه به ماهیت مردمی جریان تدبر گفت: بخشی از اقدامات مربوط به توسعه تدبر در قرآن، ماهیت حاکمیتی و نیازمند هماهنگی میان دستگاههاست و ستاد میتواند این نقش را ایفا کند؛ اما بخش مهم دیگری از این جریان، ماهیتی مردمی دارد و باید به تدریج در بافت عمومی جامعه نفوذ و گسترش پیدا کند.
وی افزود: بیش از دو دهه است که برخی مؤسسات به صورت رسمی یا غیررسمی در زمینه تدبر فعالیت میکنند و در این مدت به تولید محتوا، جذب مخاطب و تربیت مدرس و مربی پرداختهاند. انتظار میرود ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن بتواند به این جریان مردمی ضریب و قوت بیشتری بدهد.
عضو حقیقی ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن با اشاره به مشکلات اقتصادی مؤسسات گفت: از ابتدای تشکیل جلسات ستاد تاکنون، موضوع حمایت مالی و پشتیبانی از مؤسسات تدبری به صورت جدی وارد دستور کار نشده است؛ در حالی که مؤسسات مردمی امروز با مشکلات جدی مواجه هستند و بدون حمایت و تقویت زیرساختهای آنها، توسعه جریان تدبر با دشواری همراه خواهد بود.
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین محمد قمی، رئیس سازمان تبلیغات اسلامی، با اشاره به ضرورت حمایت از مؤسسات مردمی، گفت: اگرچه منابع دولتی محدود است، اما نمیتوان نسبت به وضعیت مؤسسات قرآنی که بخش مهمی از جریان تدبر را پیش میبرند، بیتفاوت بود.
وی افزود: سال گذشته هر میزان منابعی که امکان جذب آن در سازمان دارالقرآن وجود داشت، تا حد امکان به مجموعهها و مؤسسات اختصاص پیدا کرد و حدود ۳۰ پروژه مورد حمایت قرار گرفت؛ هرچند میزان این حمایتها با نیاز واقعی مؤسسات فاصله زیادی داشت.
قمی با اشاره به محدودیتهای بودجهای حوزه فعالیتهای قرآنی تصریح کرد: واقعیت این است که بدون حمایت حاکمیت، پیشبرد بخشی از این فعالیتها با دشواری مواجه خواهد شد؛ بنابراین باید سازوکارهای جدیدی برای تأمین منابع و استفاده از ظرفیت بخشهای غیردولتی و اقتصادی کشور طراحی کنیم.
وی پیشنهاد کرد: فردی با مأموریت مشخص در دبیرخانه ستاد تعیین شود تا ظرفیت خیران، فعالان اقتصادی و شرکتهای توانمند را برای حمایت از جریان تدبر شناسایی و فعال کند و سازوکار تخصیص این منابع نیز با معیارهای روشن در خود ستاد طراحی شود.
رئیس سازمان تبلیغات اسلامی همچنین به محدودیتهای موجود در برنامه هفتم توسعه اشاره کرد و گفت: از آنجا که ستاد تدبر پس از نهایی شدن برنامه هفتم شکل گرفت، در این برنامه عنوان مستقلی برای تدبر در قرآن پیشبینی نشده است؛ بنابراین لازم است در شورای توسعه فرهنگ قرآنی برای ایجاد سازوکار مناسب جهت استفاده از ظرفیتهای بودجهای موجود و گنجاندن موضوع تدبر در برنامههای حمایتی، چارهاندیشی شود.
بر اساس گزارش ایکنا در ادامه این جلسه موضوعاتی همچون «نقش بانوان در توسعه تدبر»، «تقویت ابعاد رسانهای و بینالمللی تدبر» و «تعیین خط پایه و شاخصهای ارزیابی ستاد تدبر» از سوی اعضای ستاد ملی راهبری تدبر در قرآن مطرح شد.
انتهای پیام